Çemişkezek Yelmaniye Camisi, Tunceli

 

 
Çemişkezek’tedir. Devamlı onarım ve değişiklik geçirdiği anlaşılan bu yapının çevresinde bazı ek yapıların izleri bulunmaktadır.
 


Güney kısmında uzanan temel kalıntıları camiinin bir yapılar topluluğu içinde yer aldığını göstermektedir.

Eğimli bir arazide kesme taşlardan yapılmış olduğu anlaşılan Yelmaniye Camii yer yer bu özelliğini yitirmiş, değişik malzemenin kullanıldığı onarımlarla oldukça şekil değiştirmiştir.İlk özelliklerini biraz olsun koruyabilen kısımlarından biri batıdaki giriş cephesidir.Bu cephe bile bir bütünlükten yoksundur.Tam güney batı köşesindeki bir köşe sütunu ve kesilmeler bu cephenin de elden geçirilmiş olduğunu göstermektedir.Bu ilginç kalıntı kesinlikle değişmeyi ortaya koymakta fakat ilk şekli konusunda pek açıklık getirmemektedir.

Arazinin olanakları içinde batıya alınan taçkapısı, boyutları, zengin taş işçiliği ile dikkati çekmektedir.Bu anıtsal kapının sağındaki pencere de taçkapı ile bağlantı halindedir.Süslü söveleri, üzerinde duvardan fırlayan ve geometrik geçmelerden meydana gelen kavara motifi ile bu pencerenin dışında bütün motifi ile bu pencerenin dışında bütün pencereler yalındır.Özellikle doğu cephesindeki pencereler çok değişmiş, sınırlı bir bezemeden bile yoksundurlar.Onun için yapının biraz olsun özelliklerini koruyabilmiş kısmı yine batı cephesidir.Batı cephesinde büyük bir eyvan şeklinde dışarı açılan taçkapısı, önyüzünde Selçuklu devri yapılarında karşımıza çıkan silmeler taşımaktadır.Bu silmelerle kemer arasındaki boşluklar, birer oldukça dışarı taşkın, içi geometrik yıldız geçmeleri ile bezenmiş rozetlerle doldurulmuştur.Bu ön yüzün dışında taçkapıyı şekillendiren bir beşik tonozdur.Oldukça derin bir eyvan şekline bürünen bir giriş kısmı ikinci kez tekrar çeşitli motiflerle bezenmiştir.Ana girişin iki yanında duvara dayalı sekizgen birer sütunla mekan hareketlenmektedir. Burada bezeme özellikle sütunların gövdelerinde ve kapının çevresinde toplanmaktadır. Taçkapının dış yüzünde denenen geometrik motifler birkez de burada tekrarlanmıştır. Sütunlar taşıyıcı özelliklerinden çok bu taçkapıya hareket getirmek amacıyla konmuştur.Sütunlara oturuyormuş gibi görünen kemer de bir noktaya kadar aynı amaçla yapılmıştır.Bu anıtsal taçkapıda dikkati çeken noktalardan biri de kitabelerdir.Bu kitabelerden biri girişin üzerinde iki satır halinde yazılmıştır.Kitabe şöyledir;

Bu anıtsal taçkapıda dikkati çeken noktalardan biri de kitabelerdir.Bu kitabelerden biri girişin üzerinde iki satır halinde yazılmıştır.Kitabe şöyledir;

“Emere bi imaretü medresetül mübareketül melik  el adil taceddin yelman bini keykubad bini halidi kürdi fi eyyami Timur han min maverainnehir haledallahu devlete hüma”

806 Muharrem El Haram Fi Sene Sitte ve Semane-Mie

Kitabeye dikkat edilirse bunun aslında bir medreseye ait olduğu hemen anlaşılır.Bugün caminin çevresinde birçok temel kalıntıların varlığı burada bir külliyenin bulunduğu ve kitabenin de külliyenin bir kısmı olan medreseye ait olduğu anlaşılır. Zamanla cami kısmı harab olduğundan medrese kısmı camiye dönüştürülüp camii olarak kullanılmaktadır.



Kitabede yer alan H.806 tarihinden yapının Timur devrinde Türkmen emiri Taceddin Yelman tarafından 1404 yılında yaptırıldığı anlaşılmaktadır. İkinci kitabe ise sağ duvarda bulunmaktadır..Zamanla bozulmuş olduğundan okumak olanağı kalmamıştır..Mimarının adını veya onarmalarla ilgili ipucu vermesi mümkün.Bu eserin bozulmuş olması bazı noktaların karanlıkta kalmasına sebep olmaktadır.

İlginç taç kapıdan içeri girilince arazinin özel durumu gereği birkaç basamaktan sonra ana mekana çıkılmaktadır. Yapının dışı gibi içi de değişeceğinden ilk durumu açıkça yansımaktadır. Ortada bir kubbe, dört yanda buna bağlı tonozların şekillendirdiği bu taştan mihrab, batı cephesindeki pencere süslerine benzer.

Mihrabın sağında ise yalın bir mimber bulunmaktadır.Yapı ışığı doğu ve batı duvarlarında ki pencerelerden almakta kubbede açıklık bulunmamaktadır.Sanat tarihi açısından bakıldığında Yelmaniye Camii Selçuklu devri uslubunun çözülüşü, Osmanlı Devri uslubunun şekillenmesi arasında bir köprü geçiş niteliği taşımaktadır.

Camiinin minaresi sonradan yapılmıştır. 

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !