İşveren Sendikaları

Türkiye’de gerçek anlamda işveren sendikaları 1960 sonrası oluşmuştur. 1961 yılında altı işveren sendikasının kurduğu İstanbul İşveren Sendikaları Birliği, 1962 yılında Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonuna (TİSK) dönüşmüştür. 1980 yılına gelindiğinde TİSK’e bağlı 14 işveren sendikası bulunmakta ve bu işveren sendikaları 1000 işyerini ve 200 bin dolaylarında işçiyi kapsamaktadır. Genellikle ticaret ve tarımdan endüstri işletmeciliğine geçen işverenlerin tutumlarında bireycilik ve geleneksellik ağır basmıştır. Bu nedenle işverenler işçilerin sendikalaşmasına uzun süre sıcak bakmamışlar hatta kendileri de örgütlenmek istememişlerdir. 1983 tarihli sendikalar yasası ile getirilen değişiklik nedeniyle bugün işveren sendikaları da azalmıştır. İşverenler de işkolu düzeyinde örgütlenmeye gittiklerinden 1991 yılında 28 işkolunda örgütlenmiş 52 işveren sendikası kurulduğu görülmektedir. 2000 yılı itibarı ile Türkiye’de halen 52 işveren sendikası ve bir işveren konfederasyonu (TİSK) bulunmaktadır.

1960-1970 yılları arasında örgütlenmiş kesimlerde belirli bir uyum ve yeni yasalara adaptasyon dönemi yaşandığından bu dönemde taraflar arasında önemli görüş ayrılıkları ve büyük iş uyuşmazlıkları pek görülmemiştir. 1970’li yıllar taraflar arasında iş uyuşmazlıklarının arttığı yıllar olduğu gibi işverenlerinde sık sık yasal düzenlemelerden de toplu pazarlık uygulamalarından yakındıkları bir dönem olmuştur. İşveren sendikaları bu dönem sonunda sendikal, örgütlenmeden grev uygulamalarına, ücretlerden kıdem tazminatına kadar bir çok konudaki yasal düzenlemelerde değişiklik taleplerinde bulunmuşlardır. Yasal değişiklik taleplerinin yanı sıra işverenler kamudaki toplu pazarlıkların tırmandırıcı özeliklerini eleştirmiş, buna karşı önlem arayışına girişmişlerdir. Özel sektör pazarlıklarında da grup toplu pazarlığı uygulamasını genişletmekten yana bir tutum geliştirmektedirler. 1970 sonlarında sendikal ve toplu iş sözleşmesi, grev, lokavt kanununda yapılması gereken değişiklikleri dile getiren işverenler için “işçi sendikaları yasaların aşırı himayesindedirler”.

1980 sonrasında getirilen yasal düzenlemelerde işveren kesimini bir çok isteğinin dikkate alındığı görülmektedir. Bu nedenle işçi sendikalarının yoğun eleştirisine rağmen işverenler bu günkü yasalardan pek şikayetçi değillerdir. TİSK ve ona bağlı işverenler iş yasalarını düzenleyen yasalarda temel bir değişiklik istemezken toplu iş sözleşmesi sistemi ile ekonomi arasında denge sağlanması üzerinde durmaktadırlar. Ücretlerle ekonomik politikalar arasında bir denge sağlamak içinde, ulusal düzeyde bir kurumlaşmayı önermektedir. İşverenler bugünkü sistemin işçi sendikalarının aşırı ücret taleplerine hiçbir engel getirmediğini bu nedenle ulusal düzeyde üç taraflı bir “Ekonomik ve Sosyal Konsey”e şiddetle ihtiyaç duyulduğunu dile getirmektedirler. İşverenlerin bu dönemde dışa açılma çabası içinde işgücü maliyeti konusundaki duyarlılıklarının da arttığı görülmektedir. Bu nedenle bir yandan ulusal düzeyde bir ücret politikasına gereksinim duyarlarken, öte yandan da ücret yapısının değişmesini istemektedirler. Sosyal yardımların çıplak ücreti aştığını belirtmekte, ücretlerden kesilen fonlardan şikayet etmektedirler. İşgücü maliyetindeki artışlarla hem işgücünün endüstrileşmiş ülkelere göre verimliliğinin azaldığını, hem de sonuç olarak bunun istihdamda azalma sonucunu doğurduğunu belirtmektedir. (Tablo 3)

TİSK KAPSAMINDA ÜCRET VE İŞGÜCÜ MALİYETİ SEVİYELERİ TEMMUZ 2001

 

İŞKOLU-SENDİKA

ORTALAMA
BRÜT KÖK
ÜCRET(TL/AY)

ORTALAMA
BRÜT GİYDİRİLMİŞ
ÜCRET (TL/AY)

ORTALAMA NET
GİYDİRİLMİŞ ÜCRET (TL/AY)

ORTALAMA İŞGÜCÜ
MALİYETİ (TL/AY)

AĞAÇ (1)

421 056 000

630 720 000

491 904 000

884 160 000

CAM

660 215 000

997 859 000

668 955 000

1 180 998 000

ÇİMENTO (2)

585 444 000

1 045 452 000

704 425 000

1 299 129 000

DERİ (1) (2)

423 000 000

715 475 000

522 297 000

840 965 000

GIDA (1) (2)

372 000 000

780 000 000

551 000 000

930 000 000

İLAÇ

694 575 000

989 751 000

727 763 000

1 127 228 000

İNŞAAT (1)

382 718 000

650 623 000

468 448 000

812 239 000

KAĞIT

514 246 000

876 000 000

643 075 000

1 086 371 000

KİMYA (3)

626 405 000

1 115 001 000

755 291 000

1 315 451 000

METAL

400 563 000

722 343 000

533 328 000

874 303 000

TOPRAK (1)

371 000 000

529 685 000

388 000 000

779 000 000

ŞEKER (1) (2) (4)

694 020 000

1 007 504 000

723 890 000

1 144 304 000

KAMU-İŞ (5)

       

TÜHİS

649 696 000

1 078 626 000

730 970 000

1 305 627 000

MİKSEN

457 125 000

864 675 000

614 132 000

1 010 680 000

TURİZM

418 800 000

543 929 000

446 022 000

883 123 000

AĞIRLIKLI ORTALAMA

566 332 000

947 809 000

659 323 000

1 144 245 000

(Tablo 3) Kaynak: TİSK

(1)Fazla çalışmaya ilişkin ödemeler, giydirilmiş ücrete ve işgücü maliyetine dahil değildir. (2) Kıdem ve ihbar tazminatları, işgücü maliyetine dahil değildir. (3) Toplu iş sözleşmesi henüz yenilenmemiş bir kısım işyeri için eski ücret düzeyleri esas alınmıştır. (4) Harcırahlar işgücü maliyetine dahil değildir. (5) Bilgi alınamadığından değerlendirmede yer verilmemiştir.
* Ortalama Brüt Kök Ücret: Ayda 225 saat üzerinden hesaplanan ücret olup buna hafta tatili, genel tatil, yıllık izin ücretleri ile diğer izinler için yapılan ödemeler dahildir.
* Ortalama Brüt Giydirilmiş Ücret: Ortalama Brüt Kök Ücret ile işçiye yapılan ikramiye, prim, yakacak, çeşitli sosyal yardımlar gibi nakdi ve ayni diğer tüm ödemelerin, fazla çalışma ücretleri dahil, toplamıdır (İşçinin doğrudan yararlanmadığı SSK primi işveren payı, Zorunlu Tasarruf Fonu işveren payı gibi maliyet unsurları hariçtir.)
* Ortalama Net Giydirilmiş Ücret: Ortalama Brüt Giydirilmiş Ücret – (eksi) işçiden yapılan kanuni kesintiler (SSK primi işçi payı, İşsizlik sigortası Primi işçi payı, Gelir Vergisi, Damga Vergisi)
* Ortalama İşgücü Maliyeti: Ortalama Brüt Giydirilmiş Ücret +(artı) Diğer Giderler (SSK primi işveren payı, İşsizlik sigortası Primi işveren payı, Çıraklık ve Meslek Eğitimi Fonu ödemesi, işçi sağlığı ve iş güvenliği, kreş, spor, eğitim, harcırah giderleri, kıdem ve ihbar tazminatları ile işgücü maliyetinin diğer unsurları)

 

İşgücü Verimliliği ve

İşgücü Maliyeti Düzeyleri ($/Saat)

 

1998

 
     
 

İşgücü

İşgücü

 

Maliyeti

Verimliliği

Ülkeler

$/Saat

$/Saat

     

AB-14 (*)

20.22

32.33

Ülkeler Ort.(*)

15.85

25.69

Endonezya

0.09

1.16

Rusya

1.15

2.27

Macaristan

1.40

7.09

Meksika

1.52

5.92

Çek Cumh.

1.64

5.15

Filipinler

1.78

1.03

Çin

2.11

0.68

Malezya

2.59

3.86

Şili

4.74

6.02

G.Kore

4.89

6.70

Tayvan

5.07

12.31

Portekiz

5.15

12.40

Türkiye

5.24

4.17

Singapur

7.32

22.26

Yunanistan

7.81

16.54

İsrail

10.93

21.87

İspanya

11.92

22.75

İrlanda

12.77

28.73

Avustralya

13.54

23.72

Kanada

15.46

21.78

İngiltere

15.66

27.56

İtalya

16.43

31.76

Fransa

17.79

36.32

ABD

18.24

33.57

Lüksemburg

19.23

48.80

Hollanda

20.30

31.03

Japonya

20.66

32.13

Finlandiya

20.85

30.91

İsveç

21.41

30.98

Belçika

22.51

38.25

Avusturya

21.62

32.70

Danimarka

21.72

37.24

İsviçre

24.22

36.39

Almanya

27.89

34.87

     

(*) Dış ticaret ağırlıklı ortalama

 

(Tablo 4 )Kaynak: IMD, TİSK

 

Kaynak: TİSK Kıyaslama Raporu, s..95 

Bağımsız Rehberler Platformu

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !