Sendika nedir? Türkiye'de ve Dünyada sendikal örgütlenme

Sendikasözcüğü, bir birliğin, ortaklığın veya alacaklıların haklarını korumakla görevli kimse anlamına gelen, Fransızca bir kelime olan “sendik” sözcüğünden türemiş ve sendikin bulunduğu yer anlamındadır. Günümüzde ise sendikagenişletilmiş anlamı ile: İşçilerin veya iş verenlerin iş, kazanç, toplumsal ve kültürel konular bakımından çıkarlarını korumak ve daha da geliştirmek için aralarında kurdukları birlik anlamındadır.

Sendikalargünümüzde endüstri toplumlarının vazgeçilmez örgütleridir. Sendikalaraynı zamanda toplumları çalışma hayatı yönü ile şekillendiren ve geleceği etkileyen önemli güçlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bir çok ülkede sendikal örgütlenme çalışan nüfusun önemli bir kısmını içinde barındırmaktadır. Özellikle sendikacılık hareketinin başladığı endüstri toplumları bukonuda önemli örgütlülük düzeyine sahiptirler. Sendikacılık, endüstrileşme hareketi ile aynı yıllara rastlamaktadır. Endüstrileşme hareketi ile birlikte üretimin artması ve çalışanların çalışma şartlarının ağırlaşması, özellikle uzun çalışma sürelerinin konulması, buna karşılık ücretlerin düşüklüğü ve çalışanların sefalet içinde yaşamaları sonucunda; işçiler birlikte hareket ederek hak ve menfaatlerini korumaya yönelik arayışlara girişmişler ve endüstrileşme hareketinden kısa bir süre sonra sendika adı verilen kuruluşlarda örgütlenmeye başlamışlardır. Başlangıçta işçilerin ortak hareket etme düşüncelerinden kaynaklanması nedeniyle sendikalaşmayı: iktisadi açıdan işverenler karşısında zayıf durumda olan işçilerin kuvvetlerini birleştirmek için meydan getirdikleri, tüzel kişiliklerin kurulması, çalışması, gelişmesi ve mücadelelerine verilen ad olarak tanımlamak doğru olacaktır.

 

1800’lerinbaşlarında Batı’da sendikalaşmayı engellemek için bazı tedbirler alınmış, bu oluşumun “bireyin sözleşme yapma hürriyetine” aykırı olduğu iddia edilmiştir. Ancak işçilerin birlikte hareket etme düşüncesi engellenememiş, sendikalaşma fikri ve fiili kabul edilmek zorunda kalınmıştır. Ne var ki daha sonraları işverenlerde ortak hareket etme düşüncesi ile işçi sendikalarına karşılık olmak üzere kendi sendikalarını kurmaya başlamışlardır.

Sendikalar bir ihtiyaçtan kaynaklanarak doğduğuna, her ülkede ki ekonomik, sosyal, siyasi ve kültürel yapı birbirinden farklılıklar gösterdiğine göre, sendikalaşma hareketinin başlama tarihleri ile kanun hükümleri ve yapıları da birbirinden farklılıklar gösterecektir. Bu yüzden sosyalist, marksist, kapitalist ve liberal yapılardaki sendikalar birbirinden oldukça farklı oldukları gibi tarım ağırlıklı bir ülke ile endüstri ağırlıklı bir ülke arasında da farklılıklar görülecektir. Hatta bu farklılık sendikacılıkta yeni olan ülkeler ile eski olan ülkeler arasında da gözlenmektedir.

Bu çalışmada çok kapsamlı bir konu olan sendikaları genel bir bakış çerçevesinde değerlendirmeye ve endüstri toplumlarının vazgeçilmez unsuru olarak tanımladığımız sendikaların daha çok sosyal ve ekonomik unsurlarına değinmeye çalışılacaktır.

1.SENDİKANIN TANIMI VE UNSURLARI

1983 yılında yürürlüğe giren 2821 sayılı sendikalar yasasının 2. maddesine göre sendika; işçilerin ve işverenlerin çalışma ilişkilerinde ortak ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak için meydana getirdikleri tüzel kişiliğe sahip kuruluşlara denir. Sendika kurma hakkı 1982 anayasasında 51.maddede düzenlemiştir. Anılan maddeye göre işçiler ve işveren üyelerinin çalışma ilişkilerinde ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma hakkına sahiptirler.

1.1 SENDİKANIN UNSURLARI

1.1.1. ORTAK AMAÇ İLKESİ

Gerek anayasanın 51.maddesine göre gerekse sendikalar yasasına göre, sendikalar ancak işçiler ve işverenlerin çalışma ilişkilerinde kendi aralarındaki ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek amacıyla kurulabileceklerdir. Ortak amaç bu olmaktadır. Ayrıca anayasanın 58.maddesi işçilerin ve işverenlerin karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını düzenlemek üzere toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahip olduklarını belirterek sendikaların asıl amaçlarını bir kez daha açıklamıştır.

1.1.2. KURULMA SERBESTLİĞİ İLKESİ

Demokratik parlamenter ülkelerde sendika bu yoldaki kurulma isteğini açığa vurulmasıyla kurulmuş sayılır. Anayasanın 51.maddesine göre sendikalar ve üst kuruluşlarını kurabilmek için kanunun gösterdiği bilgi ve belgeleri kanunda gösterilen yetkili merciye verilmesi yeterlidir. Bu hükme paralel düzenleme sendikalar yasasını 6.maddesinde sendika ve konfederasyonlar önceden izin almaksızın kurulabilir şeklinde yapılmıştır.

1.1.3. BAĞIMSIZLIK İLKESİ

İşçi ve işveren sendikalarının birbirlerine karşı bağımsızlığı buna göre; işçi ve işveren kuruluşları birbirlerine karışamaz veya birbirlerine herhangi bir suretle müdahale edemez. İşçiler ve işçi sendika ve konfederasyonları işveren kuruluşlarına, işverenle işveren kuruluşları da işçi sendika ve konfederasyonlarına üye olamazlar. İşçi sendika ve konfederasyonu işveren yada bir işveren kuruluşunu denetimine tabi tutmak veya bunların nüfuzu altında işçi sendika ve konfederasyonu kurulmasını teşvik ve tahrik etmek yasaktır. İşçi sendika ve konfederasyonlarının işverenlerden veya işveren kuruluşlarından, işveren sendika ve konfederasyonlarının da işçi kuruluşlarından ve işçilerden yardım ve bağış alması yasaktır. Sendikaların siyasi partilere ve dini kuruluşlara karşı da bağımsızlığı söz konusudur. Sendikalar yasasına göre;

  • İşçi ve işveren kuruluşlarından
  • Esnaf ve küçük sanatkarlar kuruluşlarından
  • Derneklerden
  • Kamu kurum niteliğindeki meslek kuruluşlarından
  • Vakıflardan

Yardım ve bağış alamazlar.

Bu kurum ve kuruluşlarla siyasi amaçlarla ortak hareket edemezler.

1.1.4. ÖZEL HUKUK TÜZEL KİŞİLİĞİNE SAHİP OLMA İLKESİ

Sendikalar yasasında birçok maddede sendikaların özel hukuk tüzel kişisi olduğu belirtilmiştir.

1.1.5 SENDİKALARIN YÖNETİMİNDE DEMOKRATİK HAKLARA UYGUNLUK İLKESİ

Anayasanın 51.maddesinde sendika ve üst kuruluşların tüzüklerinin yönetim ve işleyişinin anayasada belirtilen Cumhuriyet niteliklerine ve demokratik ilkelere aykırı olamayacağı belirtilmiştir. Bu husus, sendikalar yasasında tekrarlanmıştır. Sendikacılık düzeni demokratik düzenin bir parçasını oluşturur. O halde; demokratik düzenin bütünlüğü içinde sendika ve üst kuruluşlarının da bu düzene uygun biçimde işlemesi gerekmektedir.

1.2 ÜST KURULUŞ

Sendikalar bir araya gelip üst kuruluşların çatısı altında toplanabilmektedir. Gerek işçi sendikalarının gerekse işveren sendikalarının üst kuruluş kurma özellikleri vardır. Sendikaların üst kuruluş kurma hakkı Anayasamızda düzenlenmiş olup bu üst kuruluşların işçi ve işverenlerin çalışma ilişkilerinde ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek için kurulabileceğini belirtmiştir. Anayasanın bu düzenlemesine uygun olarak sendikalar yasası sadece konfederasyon tipi bir üst kuruluş kurulmasını öngörmüştür. Sendikalar yasasının 2. maddesine göre konfederasyon şöyle tanımlanmıştır: değişik iş kollarından en az beş sendikanın bir araya gelmesi suretiyle meydana getirdikleri tüzel kişiliğe sahip üst kuruluşlardır.

3. ÜCRET OLUŞUMUNDA SENDİKA FAKTÖRÜ

Endüstri toplumlarının vazgeçilmez örgütü olan sendikalar hiç şüphesiz ücret dengelerinin sağlanmasında büyük rol oynamaktadır. Sendikaların bu gücü belli başlı faktörlere dayanmaktadır. Bu faktörler:

  • Sendikaların gücü
  • Rakip sendikaların durumu
  • Üst örgütlenme
  • Pazarlık gücü ve becerisi
  • Yöneticinin niteliği

Sendikaların gücü; maddi ve maddi olmayan güç olmak üzere iki farklı unsura dayanmaktadır. Sendikaların maddi gücü; üye sayılarından ve üye aidatlarından sağlar. Bu güç sendikaların eğitim, yayın, seminer ve grev fonundan grev dönemlerinde işçilere yardım açısından önemlidir. Sendikaların maddi olmayan gücünü ise üyelerin birbirine bağlılığı ve üyelerin alınan karalara uyması ve birlikte hareket etmesi belirler.

Maddi ve maddi olmayan unsurlar açısından güçlü , nitelikli yöneticilere sahip bir sendika o ölçüde pazarlık gücüne ve becerisine sahiptir. Yukarıda sıralanan tüm bu faktörler ücret tespitinde önemli rol oynamaktadırlar.

2. TÜRKİYE’DE SENDİKACILIK

Her ülkede olduğu gibi Türkiye’de sendikacılığın genel ekonomik sosyal ve siyasal koşullardan soyutlamak mümkün değildir. Türk toplumu, bir çok konuda olduğu, işçi hareketi konusunda da Osmanlı İmparatorluğundan devir aldığı değerlerle yaşamıştır. Osmanlı İmparatorluğu sanayi devrimiyle çok geç tanışmıştır. Üstelik ilk olarak görülen sanayi kuruluşları da ordunun, silah, cephane, giyecek vb. ihtiyaçlarını karşılayan askeri işyerlerinden olduğu için buralarda sendikal faaliyetlere de rastlanamamıştır. Ayrıca, önemli miktardaki sanayi kuruluşu da kapitülasyonlardan faydalanan yabancılara ait olması sebebiyle, çoğu zaman en kıdemsiz işçisinden, üst yöneticisine kadar yabacı uyruklular buralarda çalıştırılmaktaydı. Hatta, bu tür işyerlerinde yatırımı yapan ülkenin dili konuşulduğundan, bir Türk işçisinin bu kuruluşlarda iş bulması da mümkün değildi.

Askeri işyerleri ve yabancılara ait işyerlerinin dışında kalanlar da atölye denilen tipte ve birkaç işçinin çalıştığı kuruluşlar olması nedeniyle buralarda da sendikalaşma kolay olmamaktaydı. Bu yüzden ilk işçi kuruluşu sayılan 1871 tarihindeki “Amelperver Cemiyeti” bir öncü olarak bilinmektedir. Ereğli bölgesinde zengin kömür yataklarının işletilmesinde pek çok işçi çalıştırıldığından, bunların işe alınış şekilleri, ücretleri, barındırılmaları, iş şartlarını belirlemek için 1865 yılında yürürlüğe konulan “Dilaver Paşa Nizamnamesi” işçiler hakkındaki ilk hukuk metni sayılmaktadır.

İkinci Meşrutiyetin ilan tarihi olan Temmuz 1908’e kadar sakinliğini sürdüren çalışma hayatı, Kanun-u Esasi’nin ilanı ile hareket kazanmış demiryolu, deniz işçileri ile askeri ihtiyaçlar için tekstil maddeleri üreten işyerlerinin işçileri yaygın grevlere girişmişlerdir. Grev hareketlerinin İstanbul, Marmara ve Trakya bölgelerindeki fabrikalara yayılması üzerine 1908 yılında “Tatil-i Eşgal Kanunu” çıkartılmış, özel işyerlerindeki grevlere ait engelleyici hükümleri bulunmayan bu kanunla, kamu işyerlerindeki uyuşmazlıklarda bir uyuşma prosedüründen geçildikten sonra hala anlaşma sağlanamamışsa o takdirde greve gidilmesi esası getirilmişti. Kısa süren bir hürriyet havasından sonra 31 Mart 1909’da başlayan ayaklanma hareketi üzerine bütün siyasi faaliyetlerle birlikte işçi hareketleri de yasaklanmıştır. Balkan Savaşı, 1.Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı bütün endüstrileşme faaliyetlerinin durduğu, sendikalaşmanın da sönük kaldığı yaklaşık on yıllık bir dönemdir. Eylül 1921’de kabul edilen bir tasarı ile;

  • İşçilere barınma, temizlenme, sağlık eğitim ihtiyaçlarının karşılanması,
  • Küçüklerin çalışmalarının yasaklanması,
  • Ücretlerin taban ücretinden aşağı olmaması,
  • Zorla veya angarya usulü ile işçi çalıştırılmaması,
  • İş kazası ve meslek hastalıklarından işverenin sorumlu tutulması,
  • Günlük çalışma süresinin sekiz saatten fazla olmaması,

gibi hükümler yasal hale getirilmiştir.

1920’lerin ilk yıllarında görülen fakat uzun ömürlü olmayan işçi kuruluşları arasında İstanbul Amele Birliği ve Amele Teali Cemiyeti’ni saymak mümkündür. 17 Şubat 1923’de İzmir’de toplanan İktisat Kongresine İstanbul Amele Birliği temsilcileri de katılmışlardır. Bu kongrede işçi temsilcileri önemli bazı isteklerde bulunmuş ve bunların pek çoğu sonradan gerekli yasal düzenlemeleri yapılmak üzere kabul edilmiştir. Bu isteklerden başlıcaları şunlarıdır:

  • Amele yerine işçi denilmelidir.
  • İşçilere sendikalarını kurma hakkı tanınmalıdır.
  • Bir iş günündeki çalışma süresi sekiz saatten fazla olmamalıdır.
  • İşçiler yılda bir ay izin hakkına sahip olmalıdır.
  • 12 yaşından küçük olanlar işçi olarak çalıştırılmamalıdır.
  • Tatil günlerinde, çalışmadığı halde ücretler ödenmelidir.
  • İşçiler için bir sigorta sistemi kurulmalı ve hastaneler yapılmalıdır.
  • Hafta tatili hakkı tanınmalıdır.

İstekler haklı görülmekle birlikte, bunların kanun ve yönetmelikler haline gelmesi bir zaman almıştır. Nitekim 1925 yılında hafta tatili kanunu çıkartılarak işçilerin haftanın bir günü tatil yapabilmeleri sağlanmıştır. 1925 yılı sendikalaşma yönünden önemli bir duraklama hatta gerileme yılıdır. Doğuda meydan gelen isyan hareketi ile birlikte İstanbul’da yoğunluk kazanan grevler üzerine “Takrir-i Sükun” kanunu çıkartılarak her türlü cemiyet ve sendikal harekete son verilmiştir.

1938 yılında yürürlüğe konulan Dernekler Kanununa göre ırk, sınıf, din vs. esasına göre dernek kurulması suç sayıldığı için işçilerin dernek veya sendika halinde örgütlenmeleri de yasak kapsamında düşünülmüştür. Ama, 1946 yılında dernekler kanununda yapılan bir değişiklikle sınıf esasına dayalı olarak örgütlenme yasağının kaldırılması sonucunda işçilere sendika kurma olanağı sağlanmıştır. Bu serbestlikten kısa bir süre sonra;

9 Temmuz 1946 tarihinde Türkiye İşçi Derneği kurulmuş,

20 Şubat 1947 tarihinde 5018 sayılı İşçi ve İşveren Sendikaları ve Sendika Birlikleri Hakkında Kanun yürürlüğe konulmuş,

Ağustos 1946’da İstanbul İşçi Sendikalar Birliği ve Türkiye Deniz İşçileri Sendikası kurulmuştur.

1947 yılında sendikalarla ilgili kanun yürürlüğe konulmasından sonra sendikalaşmadaki gelişmeler aşağıdaki gibidir.

YıllarSendika Sayısı Top. İşçi Sayısı Sen. İşçi Sayısı Sendikalaşma Oranı

1948 73 329 463 52 000 15.8

1949 77 344 914 72 000 20.9

1950 88 373 961 78 000 20.9

1955 363 604 295 189 595 31.4

1956 432 824 881 282 967 34.3

1963 563 975 570 295 710 30.3

Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere 1950 ile 1955 yılları arasında sendikalaşma oranında ciddi bir artış olmuştur. Bunda 1952 yılında bütün işçi sendikalarını bir birlik haline getiren “Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu, TÜRK-İŞ”in kurulmuş olması ve işçiler lehine peş peşe çıkartılan kanunlar etkili olmuştur. Türk-İş’in işçilerin sendikalaşması, hakların korunması ve geliştirilmesinde önemli rolü olmuştur.

27 Mayıs 1960 ihtilali ile birlikte öteki faaliyetlerin yanında sendikal faaliyetlerde askıya alındıktan sonra yürürlüğe konulan 1961 Anayasası’nın “Sendika Kurma Hakkı” başlıklı 46. maddesi ile sendika kurma hakkı ilk defa anayasada yer almıştır.Bunun kadar önemli olan aynı Anayasa’nın “Toplu Sözleşme ve Grev Hakkı” başlıklı 47. maddesinde “İşçiler, işverenlerle olan münasebetlerinde, iktisadi ve sosyal durumlarını korumak veya düzeltmek amacıyla toplu sözleşme ve grev haklarına sahiptirler. Grev hakkının kullanılması ve istisnaları ve işverenlerin hakları kanunla düzenlenir” denilerek yine ilk defa Anayasa’da toplu sözleşme ve grev hakkı yeralmış bulunmaktadır.

Türk-İş’in kuruluşundan yaklaşık on yıl sonra da 20 Aralık 1962 tarihinde işveren sendikalarının üst kuruluşu olan “Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu, TİSK” kurulmuştur. Başka bir gelişme de Türk-İş bünyesinde bulunan sendikalarda sosyal demokrat görüşünde ötesinde bulunan, özel sektörün devletleştirilmesi, sendikal mücadelenin yanında siyasi mücadeleyi ve benzerlerini ilkeleri içinde alan yeni bir konfederasyon “Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu, DİSK” 13 Şubat 1967 yılında kurulmuştur. 1970’lerde sendika sayılarında azalma, buna karşılık sendikalı işçi sayısında hızla artma görülür. Böylece sendika başına düşen işçi sayısı da arttığından “güçlü sendika” dönemine girilmiştir. Ne var ki, petrol şoklarının bozmaya başladığı ekonomik durum yanında, siyasi olayların da ağırlık kazanması sendikal faaliyetleri etkilemiş, ekonomik gerekçelere dayalı grevlere, siyasi gerekçelere dayalı grevler de eklenmiş, ekonomik hayat durma noktasına gelmiştir.

1980’li yılların başına gelindiğinde Türk İşçi Hareketi’nin çok yönlü olarak parçalandığı ve ülkenin genelinde görülen siyasi kamplaşmadan etkilendiği görülmekte, bu durumda sendikalaşma başta olmak üzere çalışma hayatındaki ilişkilerde çok önemli gelişmeler ortaya çıkmıştır. 12 Eylül 1980 askeri darbesi demokrasinin askıya alınmasıyla birlikte sendikal hakların da kısıtlanmasını getirmiş, dışa açık büyüme ve liberalizasyon politikaları da, ücret pazarlıklarında bir çok yeni sorunun ortaya çıkmasında etkili olmuştur. Bu ara dönemde Türk-İş’e bağlı sendikalar ile uzun süre kapalı tutulan HAK-İŞ Konfederasyonu dışında DİSK ve MİSK ve bunlara bağlı sendikalar kapatılmış, bazı sendikaların faaliyetleri de askıya alınmıştır. Tablo 1’ de, 1960-1980 yılları arasında iş yasasındaki işçi sayısı ile sendikalı işçi sayıları gösterilmektedir.

 

YILLAR

İŞ YASASI KAPSAMINDAKİ İŞÇİ SAYISI

SENDİKALI İŞÇİ SAYISI

1960

824.881

282.967

1961

868.954

298.000

1962

903.817

307.000

1963

975.570

259.710

1964

999.596

338.769

1965

1.082.507

360.285

1966

1.142.912

374.058

1967

1.336.945

834.680

1968

1.327.215

1.057.928

1969

1.365.936

1.193.908

1970

1.406.100

2.088.219

1971

1.448.108

2.362.787

1972

1.562.580

2.672.857

1973

1.612.579

2.658.393

1974

1.718.551

2.878.624

1975

1.819.456

3.328.633

1976

1.580.000

3.269.356

1977

1.970.000

3.807.577

1978

2.205.056

3.897.290

1979

2.152.411

5.465.109

1980

2.204.807

5.721.074

Tablo 1: Işıklı,1995,167

1982 Anayasası sendikal haklar bakımından, 1961 Anayasasından oldukça farklı düzenlemeler getirmiştir. Anayasanı 50 ve 51. maddeleri Sendika kurma ve Sendikal faaliyetler ile ilgili hükümleri kapsamaktadır. Özellikle sendika ve üst kuruluşlar kurma hakkı sadece işçiler ve işverenlere tanınmıştır. Ayrıca Anayasanın çizdiği genel çerçeve dahilinde oluşturulan 2821 sayılı Sendikalar Kanunu İşçi ve İşverenin işkoluna göre sendikalaşması prensibini getirmiştir. Yine 2821 sayılı yasa, işçi ve işverenlerin aynı zamanda ve aynı işkolunda birden çok sendikaya üye olunamayacağını belirtmektedir. Üst kuruluş olarak ise sadece Konfederasyonları kabul ederek, federasyon uygulamasına olanak tanımamıştır. 1984 yılına değin, toplu iş sözleşmeleri serbest toplu pazarlıklarla değil, Yüksek Hakem Kurulu kararları ile belirlenmiş ve uygulamaya konulmuştur. Ancak, dönemin ve benimsenen ekonomi politikalarının gereği, Yüksek Hakem Kurulu kararlarında işçi kesiminin pek etkisi olmamış ve bu dönemde toplu sözleşmelere uygulanan ücret artışları, enflasyon oranlarının sürekli gerisinde kalmıştır. Böylece Yüksek Hakem Kurulu serbest toplu pazarlık dönemine geçilinceye dek, sınırlı ücret artışları ile dışa açık büyüme politikasını kolaylaştıran bir rol oynamıştır. Buna rağmen bu dönemdeki ücret politikası, bugün büyüyen iş uyuşmazlıklarının da bir temelini oluşturmaktadır.

1984 sonrasında başlayan toplu pazarlıkla da, en başta, siyasal iktidarlar olmak üzere, işveren kesimi sınırlı ücret artışı politikasını sürdürmeye çalışmışlardır. Bu dönemde siyasal iktidar kamudaki toplu pazarlıklarda, Kamu Koordinasyon Kurulu gibi, Kamu İşveren Sendikaları gibi uygulamalarla sınırlayıcı bir ücret politikası ile liberal ekonomi yanlısı politikalar uygulamaya çalışmıştır. İzlenen bu politikalar ve çıkarılan yasalar işçi sendikalarını rahatsız etmiş, sendika- siyasal iktidar ilişkileri değişmeye ve bozulmaya başlamış ve bunun sonucunda hem kamudaki toplu pazarlıklarda iş uyuşmazlıkları artmış, hem de sendikalar siyasal iktidar karşısında daha eylemci politikalar izlemeye başlamıştır.

Türkiye’de sendikaların toplu pazarlık politikaları, üyelerinin çıkarlarına öncelik veren amerikan sendikacılık anlayışına yakındır. Bu yaklaşım içinde sendikalar genellikle, işletme/işyeri toplu pazarlıklarını yeğlenmiş, bu pazarlıklarda, ekonomik kazanımlara ağırlık veren ve bu konuda ücretler dışında, sosyal haklar adı altında, bir çok yan ödemeyi toplu pazarlık konusu yapan bir strateji izlemişlerdir.

1980 sonrası Türkiye’sinin karşı karşıya kaldığı yüksek enflasyon, giderek büyüyen kamu açıkları, özelleştirme girişimleri, işyerlerinde dışa açılma, taşeronla çalışma ve geçici işçi çalıştırma eğilimleri, sendikaların toplu pazarlıktaki politikalarını zorlamakta ve taleplerini artırmaktadır. 1987 sonrasında yapılan toplu sözleşmelerde sendikalar geçmiş yıllardaki gelir kayıplarını belirli ölçüde kapatmışlarsa da başka sorunlarla karşı karşıya kalmışlardır. Örneğin1989 yılında 137.107 işçinin işten çıkarıldığı sendikaların verilerinden anlaşılmıştır.2 Artan bu sorunlar karşısında sendikaların nasıl bir politika izleyeceği netlik kazanmasa da hemen her konuda yasal düzenlemeye ihtiyaç duyan sendikalar, taşeron uygulaması, işten çıkarılmalar konusunda yasal güvenceler istemekte, ancak bugünkü ekonomik koşullar karşısında toplu pazarlıklar gibi yasal güvencelerinin de etkisi zayıflamaktadır.Tüm bu veriler ışığında, ayrıca çalışma mevzuatının esnek yapıda olmayışı ve işçi sendikalarının işletmelerinin rekabet gücünü gözetmeyen politikalar izlemesi sonucu adeta sendikasızlaşma teşvik edilmiş ve ülkemizde sendika üyelerinin toplam ücretlilere oranı %16 ile sınırlı kalmıştır. 3

[1]

 

Tablo 2 : ILO, TİSK

3. ULUSLARARASI SENDİKACILIK HAREKETİ

İşçi hareketinin uluslararası düzeyde birleşmesi I. Dünya Savaşı sonrasına rastlasa da, gerçek gelişimi II. Dünya Savaşından sonra gerçekleşmiştir. Ancak, I. Dünya Savaşından önceki dönemde uluslararası sendikal örgütlenmeye yönelik çalışmalar ve girişimler olmuştur.

3.1. I. Dünya Savaşına Kadarki Dönemde Uluslar arası sendikacılık Hareketi.

3.1.1. İlk Örgütlenmelerin Doğuşu

Uluslararası düzeyde bir işçi örgütlenmesine ilişkin bilinen ilk öneri, Londra Çalışanlar Birliği sekreteri William Lovett tarafından 1838 yılında gündeme getirildi. Lovett’in 1838 yılında yayımlanan kitabında, “Serveti yaratan arkadaşlar; bizi ezenlerin birleşmiş olduğunu görürken, biz niçin birleşmemeliyiz” diyordu. İngiltere’de bu görüşler ortaya atılırken, Fransa’da gizli bazı örgütlenmeler, işçileri uluslararası düzeyde biraraya getirmeye çalışıyordu. Ancak ağırlıkla siyasal amaçlı bu girişimlerden önemli bir örgütlenme doğmadı. 1840’lı ve 1850’li yıllarda Avrupa ülkelerinde yaşanan siyasal gelişmeler, uluslararası düzeyde bir işçi örgütlenmesi için uygun koşulları ortadan kaldırmıştı. 1850’li yıllarda İngiliz sendikacılık hareketi, meslek örgütlenmeleri temelinde, önemli gelişmeler sağladı. Ancak 1857 yılında inşaat sektöründe yaşanan çöküş sürecinde büyük grevler oldu. İngiliz işverenleri, grevleri kırmak için Fransa, Almanya ve Belçika’dan grev kırıcılar getirdiler. Londra sendikaları, bu girişimlere engel olmak amacıyla 1860 yılında Londra Sendikalar Konseyi’ni oluşturdu. Ardından Fransız ve Alman işçi örgütlenmeleriyle ilişkiler geliştirildi. Çeşitli vesilelerle gerçekleştirilen uluslararası toplantılarda bu ilişkiler güçlendirildi.

3.1.2. Birinci Enternasyonal

Bu süreç, 1864 yılında İngiliz, Alman, Fransız, İtalyan, Polonyalı ve İsviçreli işçilerin yer aldığı Uluslararası Çalışanlar Birliği’nin (Birinci Enternasyonal) kurulması sonucunu doğurdu. Birinci Enternasyonal’e örgütlerin yanı sıra bireylerin de doğrudan üye olma hakkı vardı. Birinci Enternasyonal özellikle 1868 yılındaki grevler sonrasında güçlendi; Londra, Paris, Belçika ve İsviçre’deki grevlerle dayanışma için kampanyalar açtı ve grev kırıcılığının önlenmesine önemli katkılarda bulundu.

Ancak bu dönemde çeşitli ülkelerdeki sendikal hareketler henüz yeterince güçlü değildi. Ayrıca, işçi sınıfının sendikal ve siyasal alandaki programları tümüyle içiçe geçmişti. Birinci Enternasyonal, sendikal amaçların yanı sıra siyasal amaçların ve örgütlenmelerin de bir aracı olarak değerlendiriliyordu. Ancak bu dönemde çeşitli ülkelerdeki sendikal hareketler henüz yeterince güçlü değildi. Ayrıca, işçi sınıfının sendikal ve siyasal alandaki programları tümüyle içiçe geçmişti. Birinci Enternasyonal, sendikal amaçların yanı sıra siyasal amaçların ve örgütlenmelerin de bir aracı olarak değerlendiriliyordu. Bu koşullarda, Birinci Enternasyonal’in merkezi 1872 yılında New York’a aktarıldı. Bu kuruluş, 1876 yılında lağvedildi.

3.1.3. İkinci Enternasyonal

Uluslararası işçi hareketi bir süre geriledi. Ancak 1880’li yıllarda Avrupa ülkelerinde işçi sınıfının sendikal ve siyasal alandaki gücünde önemli gelişmeler yaşandı. 1889 yılında Paris’te Fransız İhtilalinin yüzüncü yıldönümü nedeniyle çeşitli uluslararası toplantılar düzenlendi. Almanlar tarafından düzenlenen toplantı, daha sonra İkinci Enternasyonel olarak bilinen örgütlenmenin ilk kongresi kabul edildi. Bu kongreye sendikalar ve sosyalist partiler katıldı. İkinci Enternasyonel’in daha sonraki yıllardaki faaliyetleri de sendikalar ve sosyalist (o dönemki adıyla, sosyal demokrat) partilerin ittifakı temelinde gelişti. İkinci Enternasyonel, 1914 yılında başlayan Birinci Dünya Savaşı’na kadar, sendikal ve siyasal alandaki en önemli uluslararası örgütlenmeydi.

3.1.4. Uluslararası Meslek Sekreterlikleri

Bu yıllarda uluslararası düzeyde yeni bir örgütlenme ortaya çıktı. Çeşitli ülkelerdeki meslek sendikaları ve bazı durumlarda işkolu sendikaları, kendi aralarında “uluslararası meslek sekreterlikleri” adı verilen üst örgütlenmeler yarattılar. 1889 yılında Fransa, İspanya, İtalya, Almanya, İngiltere, Belçika, ABD ve diğer altı ülkedeki basım işçileri Paris’te toplanarak ilk uluslararası konferanslarını gerçekleştirdiler. 1900 ile 1914 yılları arasında uluslararası meslek sekreterliklerinin sayısı 27’ye çıktı. Uluslararası meslek sekreterliklerinin ana amacı, çeşitli ülkelerdeki çalışma koşulları konusunda üyelerin bilgilendirilmesi, grevkırıcılığının engellenmesi ve büyük grevler sırasında dayanışma çağrılarının yapılmasıydı. Ayrıca, sendikacılık hareketinin fazla gelişmediği ülkelerde de örgütlenme konusunda destek sağlanıyordu.

3.1.5. Ulusal Sendika Merkezleri Uluslararası Sekreterliği

Uluslararası meslek sekreterliklerinin çalışmalarında sağlanan başarı ve İkinci Enternasyonal içinde siyasal partilerle birlikte olmanın getirdiği bazı sıkıntı ve rahatsızlıklar, çeşitli ülkelerdeki sendikal merkezler arasında uluslararası düzeyde yeni bir örgütlenme girişimini gündeme getirdi. 1901 ve 1902 yıllarındaki iki konferans sonrasında, 1903 yılındaki bir konferansla, Ulusal Sendika Merkezleri Uluslararası Sekreterliği oluşturuldu. 1901 yılındaki ilk konferansa 8 sendikal merkez katılmıştı. Bu sayı 1913 yılında 19’a yükseldi. Üye sendikaların temsil ettiği işçi sayısı 1904 yılında 2,2 milyon iken, 1913 yılında 7,4 milyondu. 1913 yılındaki toplantıda ise bu örgütlenmenin adı Uluslararası Sendikalar Federasyonu olarak değiştirildi.

3.1.6. Uluslararası Hristiyan Sendikacılığı

Bu dönemdeki diğer bir gelişme ise Katolik işçilerin oluşturduğu sendikacılık hareketinin uluslararası düzeydeki ilişkileriydi. Papa 13. Leo’nun 1891 yılında yayımladığı Rerum Novarum tamiminden sonra çeşitli ülkelerdeki Katolik işçiler hristiyan sendikaları oluşturmaya başladılar.1900 yılından sonra çeşitli ülkelerdeki hristiyan sendikaları kendi aralarında ilişkiler kurdular. 1908 yılında da Zürih’te hristiyan sendikalarının uluslararası düzeyde bir konferansı toplandı ve Hristiyan Sendikaları Uluslararası Sekreteryası oluşturuldu. Bu yapının içinde Almanya, İtalya, Hollanda, Belçika, Avusturya, İsviçre ve İsveç sendikaları bulunuyordu. Alman işçileri ağırlıktaydı.

1920 yılında on ülkeden toplam üç milyonu aşkın işçiyi temsil eden hristiyan sendikalar Uluslararası Hristiyan Sendikalar Federasyonu’nu kurdular. Bu örgüt, onbeş uluslararası hristiyan meslek sekreteryasının oluşturulmasına yardımcı oldu. Uluslararası Hristiyan Sendikalar Federasyonu 1946 yılında adını Uluslararası Hristiyan Sendikalar Konfederasyonu olarak değiştirdi. 1950’li yılların başlarında hristiyan sendikacılık hareketinin ağırlığı Fransa, Belçika ve Hollanda’daydı.

3.1.7. Uluslararası Sendikalar Federasyonu (IFTU)

Birinci Dünya Savaşı yıllarında uluslararası sendikacılık hareketi büyük bir parçalanma yaşadı. Çeşitli ülkelerin sendikal merkezleri arasında dönem dönem toplantılar yapıldıysa da, örgütlü bir ilişki sağlanamadı. Savaşın sona ermesinin ardından, 1919 yılında yapılan bir toplantıda, 1913 yılında Uluslararası Sendikalar Federasyonu adını alan örgütlenme tasfiye edilerek, yeni bir Uluslararası Sendikalar Federasyonu (IFTU) oluşturuldu. Bu toplantıya ABD, İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, İsviçre, İsveç, Norveç, Danimarka, Almanya, Avusturya, Çekoslovakya ve İspanya’dan sendika temsilcileri katıldı.

Daha sonraki yıllarda ise Avrupa sendikacılık hareketinde yaşanan hızlı gelişme, IFTU’nun daha da güçlenmesine önemli katkılarda bulundu. Ancak Amerika’daki AFL (Amerikan Emek Federasyonu) ile bazı önemli sorunlar yaşandı. 1929 yılı geldiğinde, IFTU ağırlıkla bir Avrupa örgütlenmesiydi. Federasyon’a üye 28 ulusal merkezin 23’ü Avrupa ülkelerindendi. Bu 23 örgüt, Federasyon’un temsil ettiği 13 milyon işçinin 12,5 milyonuna sahipti. Avrupa dışından da yalnızca Kanada, Arjantin, Filistin, Güney Afrika ve Güneybatı Afrika’dan üye sendikalar vardı.

3.1.8. Sendikalar Kızıl Enternasyonali (Profintern)

Ancak bu dönemde bir diğer gelişme daha yaşandı. 1917 Rus İhtilali sonrasında 1919 yılında Üçüncü Enternasyonel (Komintern veya Komünist Enternasyonel) kuruldu. Oluşturulan komünist partilerinin denetimindeki sendikalar da, komünist partilerinin yanı sıra, Üçüncü Enternasyonal’e üyeydi.Üçüncü Enternasyonal’in 1921 yılında toplanan kongresinin ardından 42 ülkeden komünist ve anarşist sendikacıların katılımıyla bir dünya sendikacılar kongresi düzenlendi ve Sendikalar Kızıl Enternasyonali (Profintern) kuruldu. Sendikalar Kızıl Enternasyonali ile Üçüncü Enternasyonal arasında örgütsel bir bağlantının olduğu kabul edildi.

Bu süreç, IFTU’nun (Uluslararası Sendikal Federasyonu’nun) yeni üyeler kazanmasına katkıda bulundu. ABD’deki sendikal merkezlerden biri olan AFL (Amerikan Emek Federasyonu) ise 1937 yılında IFTU’ya yeniden üye oldu. Böylece, IFTU’nun temsil ettiği işçi sayısı 1934 yılında 8 milyona gerilemişken, 1939 yılı ortalarında 20 milyona yükselmişti.

3.2. II. Dünya Savaşı Sonrasındaki Dönemde Uluslararası Sendikacılık Hareketi

3.2.1. Dünya Sendikalar Federasyonu

İkinci Dünya Savaşı IFTU’ya büyük darbe indirdi. Alman işgali altındaki bölgelerde sendikalar ortadan kaldırıldı. IFTU tüm etkinliğini yitirdi. Savaş sürecinde sendikaların uluslararası düzeydeki ilişkilerini sürdürmek amacıyla çeşitli toplantılar düzenlendi. Ancak yeni bir örgütlenmeye gidilmedi. Savaşın sonlarına doğru gerçekleştirilen bazı ön toplantıların ardından, 25 Eylül 1945 günü Paris’te yapılan toplantıya 56 ülke ve bölgeden 65 ulusal sendikal örgütü, IFTU’yu ve 17 Uluslararası Meslek Sekreterliğini temsil eden delegeler katıldı. Bu süreçte yer almayan önemli tek örgütlenme, ABD’deki AFL idi. Ancak ABD’den CIO (Endüstriyel Örgütler Kongresi) bu toplantıya katıldı. Bu toplantıda Dünya Sendikalar Federasyonu kuruldu. IFTU ise 13 Aralık 1945 tarihinde resmen tasfiye edildi.

Dünya Sendikalar Federasyonu, 1945-1947 yıllarında dünyanın en önemli uluslararası sendikal örgütlenmesiydi. Ancak 1947 yılında Soğuk Savaş’ın başlamasıyla birlikte, Dünya Sendikalar Federasyonu içinde ayrılıklar ön plana çıkmaya başladı.Tartışma, ABD’nin Avrupa ülkeleri için hazırladığı Marshall Yardımı konusunda patlak verdi. Bu dönemde Fransa ve İtalya gibi bazı ülkelerde ulusal sendikal yapılarda siyasal temelli bölünmeler yaşandı.

1948 ve 1949 yıllarında ise birçok sendika Dünya Sendikalar Federasyonu’ndan ayrıldı. Sosyalist blok dışındaki Avrupa ülkelerinden Fransa ve İtalya’nın en büyük sendika merkezleri (CGT ve CGIL) ise Dünya Sendikalar Federasyonu üyeliğini sürdürdü.

3.2.2. Uluslararası Hür İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun Kuruluşu (ICFTU)

Dünya Sendikalar Federasyonu’ndan ayrılan sendikalar ile ABD’deki AFL ve diğer bazı sendikaların temsilcileri, 1949 yılı sonlarında Londra’da bir toplantı yaptılar. Bu toplantıya 53 ülkeden ulusal sendikal merkez ile diğer 28 örgüt katıldı. Bu örgütlenmeler 48 milyon işçiyi temsil ettiklerini ileri sürüyorlardı. Bu işçilerin yüzde 44’ü Avrupa’da ve yüzde 30’un üstünde bir bölümü Kuzey Amerika’daydı.

Bu toplantıda Uluslararası Hür İşçi Sendikaları Konfederasyonu (ICFTU) kuruldu. ICFTU, özellikle 1950’li yıllarda, Soğuk Savaş’ın önemli bir aracı olarak faaliyet gösterdi. ICFTU’nun Avrupa Bölge Örgütü (ERO), Amerika Bölge Örgütü (ORIT) ve Asya Bölge Örgütü (ARO) oluşturuldu. Bu dönemde ABD’deki AFL ile Avrupa sendikaları arasında bazı çelişkiler ve sorunlar da yaşandı.

1950’li yılların başlarında ICFTU ile bağlantılı 18 Uluslararası Meslek Sekreterliği bulunuyordu. Bu örgütlenmelerin en büyüğü, 14 ülkede 6 milyon işçiyi temsil eden Uluslararası Metal İşçileri Federasyonu idi. Onu, 40’ın üstünde ülkede üyesi bulunan ve yaklaşık 5 milyon işçiyi temsil eden Uluslararası Ulaştırma İşçileri Federasyonu izliyordu.

3.3. Günümüzde Uluslararası Sendikacılık Hareketi

3.3.1.Uluslararası Hür İşçi Sendikaları Konfederasyonu (ICFTU)

Uluslararası Hür İşçi Sendikaları Konfederasyonu 1949 yılında kurulmasının ardından hızla büyüdü. Ancak bu dönemde ABD sendikal gelenek ve alışkanlıkları ile Avrupa işçi sınıfı ve sendikacılık hareketinin gelenek ve alışkanlıkları arasında bazı çelişkiler yaşandı. Bu durum, ICFTU için bazı sorunlar yarattı. Ayrıca, ICFTU’nun Soğuk Savaş’ta çok aktif bir taraf durumunda olması da bazı sorunlar yarattı. 1960’lı yılların sonlarında ABD’deki merkezi işçi örgütü olan AFL-CIO (Amerikan Emek Federasyonu – Endüstriyel Örgütler Kongresi) ile ICFTU arasında bir gerginlik yaşandı. AFL-CIO 28 Şubat 1969 tarihi itibariyle ICFTU üyeliğinden çekildi. AFL-CIO ancak 1 Ocak 1982 tarihi itibariyle yeniden üyeliğe girdi.

Sovyet sisteminin çökmesinin ardından ICFTU’nun üye sayısında önemli artışlar gerçekleşti. ICFTU, günümüzde, 145 ülkede 215 üye sendikal merkezde örgütlü 125 milyon işçiyi temsil etmektedir. ICFTU’un Afrika (AFRO), Asya ve Pasifik Bölgesi (APRO) ve Amerika (ORIT) bölge örgütleri vardır.

3.3.2. ICFTU ile Bağlantılı Uluslararası İşkolu Federasyonları

Bu bölümde federasyonlara ait bilgiler ayrıntılı olarak verilmeyecek, sadece isimlerine yer verilecektir. Bu federasyonlar şunlardır:

  • Eğitim Enternasyonali (EI)
  • Uluslararası Kimya, Enerji, Maden ve Genel İşçiler Sendikaları Federasyonu (ICEM)
  • Uluslararası İnşaat ve Ağaç İşçileri Federasyonu (IFBWW)
  • Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ)
  • Uluslararası Metal İşçileri Federasyonu (IMF)
  • Uluslararası Tekstil, Giyim ve Deri İşçileri Federasyonu (ITFLWF)
  • Uluslararası Ulaştırma İşçileri Federasyonu (ITF)
  • Uluslararası Gıda, Tarım, Otel, Restoran, Yemek Hizmeti, Tütün ve Bağlantılı İşler İşçileri Örgütleri Birliği (IUF)
  • Kamu Hizmetleri Enternasyonali (PSI, Uluslararası Kamu Çalışanları Federasyonu)
  • Kamu Hizmetleri Enternasyonali (PSI, Uluslararası Kamu Çalışanları Federasyonu)
  • Sendika Ağı Enternasyonali (Union Network International-UNI)

3.3.3. Dünya Emek Konfederasyonu (WCL)

1920 yılında kurulan Uluslararası Hristiyan Sendikalar Federasyonu, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra adını Uluslararası Hristiyan Sendikalar Konfederasyonu olarak değiştirdi. Bu örgüt, 1945 yılında Dünya Sendikalar Federasyonu kurulurken, katılma önerisini reddetti. Diğer taraftan, 1949 yılında Uluslararası Hür İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun kurulması sürecindeki birleşme önerisi de, bu yeni örgütlenmenin “Soğuk Savaş ideolojisine” bağımlı olacağı iddiasıyla, reddedildi. Örgütün adı, 1968 yılında yapılan kongresinde Dünya Emek Konfederasyonu (veya Dünya Çalışma Konfederasyonu) olarak değiştirildi. Dünya Emek Konfederasyonu’nun ve bağlantılı uluslararası işkolu federasyonlarının Türkiye’de üyesi yoktur.

 

3.3.4. Dünya Sendikalar Federasyonu (WFTU)

1945 yılında kurulduğunda dünyanın en güçlü uluslararası sendikal üstörgütü olan Dünya Sendikalar Federasyonu, ilk darbeyi, Soğuk Savaş’ın başlamasıyla 1948 yılında yedi. Batı dünyasının önemli sendikal merkezleri bu örgütten ayrıldı. Ancak gelişmiş kapitalist ülkelerde komünist partilerinin denetimindeki bazı önemli sendikal merkezler Dünya Sendikalar Federasyonu’na üyeliklerini sürdürdüler (özellikle İtalya’dan CGIL ve Fransa’dan CGT).

Ancak 1968 yılında Kızıl Ordu’nun Çekoslovakya’yı işgalinden sonra dünya komünist hareketinde hızlanan bölünmeler sonrasında, CGIL ve ardından CGT’nin Dünya Sendikalar Federasyonu ile ilişkileri zayıfladı ve daha sonra da koptu. Çin Halk Cumhuriyeti sendikaları da benzer bir yol izledi. 1990-1991 yıllarında Sovyetler Birliği ve Doğu ve Orta Avrupa ülkelerindeki çöküşün ardından, Dünya Sendikalar Federasyonu iyice zayıfladı. Bugün Dünya Sendikalar Federasyonu uluslararası alanda bir güç olmaktan çıkmıştır.

3.3.5. Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC)

Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC), Avrupa Birliği ile yakından bağlantılı bir örgütlenmedir. ETUC’un kuruluşunun kökleri, 1950’li yılların başlarında Avrupa Birliği doğrultusundaki ilk adım olan Avrupa Kömür ve Çelik Birliği’nin kurulmasına kadar uzanmaktadır. Avrupa birliği süreci başlayınca, Uluslararası Hür İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun (ICFTU) Belçika, Fransa, Almanya, İtalya, Lüksemburg ve Hollanda’daki 21 üyesi “21’ler Komitesi” adını alan bir yapılanmaya gittiler.

1957 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğu’nu oluşturan Roma Antlaşmasının imzalanması sonrasında, ICFTU’nun Avrupa’daki üyeleri 1958 yılında Düsseldorf’ta toplandılar ve Avrupa Sendikalar Sekreterliğini oluşturdular. “21’ler Komitesi” de bu yeni yapılanmaya katıldı. 1969 yılında, Avrupa Sendikalar Sekreterliği, adını Avrupa Hür Sendikalar Konfederasyonu (ECFTU) olarak değiştirdi ve çalışmalarını daha kurumsallaştırdı.

Avrupa Birliği sürecinde adımlar atıldıkça, Avrupa Sendikalar Konfederasyonu düşüncesi de güçlendi. 1972 yılında yapılan görüşmeler ve varılan anlaşmalar sonucunda, 1973 yılı Şubat ayında Avrupa Ekonomik Topluluğu ve Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi ülkeleri ile bazı diğer Avrupa ülkelerindeki sendikalar, Avrupa Sendikalar Konfederasyonu’nu kurdu. Avrupa Sendikalar Konfederasyonu günümüzde 33 ülkeden 74 sendikal merkezde ve 15 Avrupa işkolu federasyonunda örgütlü yaklaşık 60 milyon işçiyi temsil etmektedir.

3.3.6. Ekonomik ve İşbirliği Teşkilatı Sendika Danışma Komitesi (OECD-TUAC)

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) Sendika Danışma Komitesi (TUAC) Marshall Planı ile bağlantılı olarak 1948 yılında kuruldu. Günümüzde 29 OECD ülkesinden 55 ulusal merkezin üyesi bulunduğu bu örgütlenme, 70 milyon dolayında işçiyi temsil etmektedir. Bu yapıya Türkiye’den TÜRK-İŞ ve DİSK üyedir. TUAC’ın ana çalışma alanı, OECD’nin politikalarının işçiler ve sendikalar lehine yönlendirilmesidir.

 Kaynak: PETROL-İŞ, 1990, s..383 

Bağımsız Rehberler Platformu

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !